تقسیم ترکه چیست + نمونه دادخواست و هزینه کارشناسی تقسیم ماترک

تقسیم ترکه چیست | نمونه دادخواست تقسیم ترکه + هزینه کارشناسی

وقتی فردی فوت می کند، معمولا اموال و دارایی و در عین حال مطالبات و دیونی از او به جا می ماند که به مجموعه این ها، ترکه گفته می شود. یعنی دارایی که هنوز خالص و تصفیه شده نیست و به صورت قهری به وراث می رسد. ورثه ابتدا باید تکلیف بدهی‌ها و تعهدات متوفی را مشخص نموده و سپس نسبت به تقسیم باقی‌ مانده‌ ماترک اقدام نمایند. ورثه بدون انجام این کار، اجازه دخل‌ و تصرف در ماترک متوفی را نخواهند داشت.

جهت دریافت مشاوره رایگان و تخصصی از وکیل پایه یک انحصار وراثت و درخواست همکاری در پرونده های خود، به صفحه وکیل انحصار وراثت مراجعه کنید.

تماس با کارشناسان ندای حق

در این مقاله می خواهیم در مورد تقسیم ترکه، مدارک مورد نیاز و شرایط طرح دعوای تقسیم ترکه صحبت کنیم.

تقسیم ترکه (ماترک) چیست؟

دانستیم ترکه به مجموع دارایی های مثبت و منفی به جای مانده از متوفی گفته می شود. حال این سوال مطرح می شود که تقسیم ترکه یعنی چه یا به عبارت دیگر تقسیم ماترک چیست؟ بعد از پرداخت بدهی متوفی، آن چه به جای می ماند ترکه خالص است که ورثه طبق قانون می توانند بین خود تقسیم کنند. البته لازم به ذکر است که بدهی ها و دیون متوفی ربطی به ورثه ندارد و از اموال به جا مانده از ماترک متوفی پرداخت می شود. (ماده 226 قانون امور حسبی).

وکیل انحصار وراثت ایرانیان مقیم خارج از کشور بدون اینکه نیازی به حضور موکل درهیچ مرحله ای در ایران باشد انحصار وراثت و تقسیم ترکه را انجام و خدمات حقوقی تخصصی ارائه می دهد. در صورت تمایل و نیاز به وکیل انحصار وراثت و تقسیم ترکه از طریق واتساپ با کارشناس مجموعه در تماس باشید.

تقسیم ترکه در قانون امور حسبی

ترکه درابتدا یک مال مشاعی است. اگر بر سر جزئیات و کلیات و نحوه تقسیم اموال بین ورثه اختلافی نباشد تقسیم ترکه کار راحت تری است و به آسانی صورت می گیرد. اما اگر بین وراث اختلافی پیش آید در این حالت بحث دادخواست تقسیم ترکه مطرح می شود.

هر یک از وراث می تواند درخواست تقسیم سهم خود را از سهم دیگر وراث مطالبه نماید. البته اگر اموالی از متوفی به جا مانده که قابلیت تقسیم را نداشته باشد، فروخته شده و مبلغ حاصل از آن تقسیم می شود. تقسیم ترکه در قانون امور حبسی موضوع مواد 300 تا 326 می باشد.

برای اطلاع از میزان دقیق اموال متوفی و همچنین به منظور حفاظت از آن اموال به منظور انجام تقسیم صحیح، باید قبل هر اقدامی نسبت به انجام تحریر ترکه و صورت برداری از اموال اقدام نمود.

دقت داشته باشید تقسیم ترکه طبق قانون امور حسبی زمانی انجام می شود که اختلافی در مالکیت بین ورثه نباشد لذا با حدوث اختلاف در مالکیت در تقسیم ترکه، فرد مدعی مالکیت باید ابتدا مالکیت خود را به موجب دعوی مجزا اثبات نموده و بعد درخواست تقسیم کند.

برای تقسیم ترکه ابتدا باید اموال و ماترک متوفی لیست و معین شوند. به این کار تحریر ترکه می گویند. برای آشنایی با شرایط، مدارک و مراحل مشخص کردن اموال متوفی، مقاله تحریر ترکه را مطالعه کنید.

انواع-تقسیم-در-تقسیم-ترکه
انواع-تقسیم-در-تقسیم-ترکه

انواع تقسیم در تقسیم ترکه

بر اساس مواد 316 و 317 قانون امور حسبی سه نوع تقسیم وجود دارد.

تقسیم به افراز:افراز به معنای جدا کردن سهم یکی از ورثه از سهم دیگر وراث می باشد. به عنوان مثال اگر ملکی بین ورثه مشاع باشد و ورثه در مورد آن با هم نتوانند توافق نمایند این کار از طریق اجبار دادگاه صورت می پذیرد. در تقسیم به افراز به هر یک از ورثه به میزان سهم خودش می رسد و نیازی هم به تعیین قیمت عین مال نیست.

تقسیم به تعدیل: چنانچه اموال به جا مانده از متوفی ارزش برابر نداشته باشند به عنوان مثال دو قطعه زمین به جا مانده از متوفی که یکی دارای موقعیت بهتر و ارزش بالاتری باشد. در این حالت امکان تقسیم عین بین ورثه وجود ندارد. لذا به جای تقسیم بر مبنای مساحت، تقسیم بر طبق ارزش مالی انجام می شود.

تقسیم به رد:گاهی هم اموال چه از نظر مساحت و چه از نظر ارزش مالی شرایط مساوی ندارد. در این حالت باید اختلاف ارزش سهم را به شریکی که سهم کمتری برده است بپردازند تا از لحاظ سهام با دیگران یکسان شود.

فروش از طریق مزایده و تقسیم بهای آن: درنهایت اگر ترکه قابل تقسیم و تعدیل نباشد و ورثه هم به هیچ طریقی توافق ننمایند دادگاه دستور فروش صادر نموده و بهای حاصل از آن به صندوق دادگستری واریز می شود و بدین طریق هر یک از ورثه بر اساس سهم خود به حقوق قانونی خود می رسد.

شرایط طرح دعوای تقسیم ترکه

همان طور که می دانید دعوای تقسیم ترکه بعد از اتمام مرحله انحصار وراثت قابل انجام است. برای طرح دعوای تقسیم ترکه رعایت شرایطی لازم است از جمله این که متقاضی با مراجعه به دفتر خدمات الکترونیک قضایی باید در دادخواست تقدیمی خود اسامی تمامی وراث را قید نماید و گواهی انحصار وراثت و مدارک و مستندات مربوط به اموال متوفی را نیز ضمیمه کند. موضوع در دادگاه بررسی شده و چنانچه مال اعم از منقول یا غیر منقول قابل تقسیم نباشند فروخته شده و بهای آن تقسیم می شود. اجرای حکم تقسیم ترکه صرفا منوط به درخواست محکوم له (ذینفع ) می باشد.

گاهی ممکن است فرد مجبور به دفاع در دعوای تقسیم ترکه شود مانند زمانی که تقسیم ترکه به اشتباه صورت گرفته باشد به عنوان مثال پدری در زمان حیات خود قسمت معینی از اموالش را به شخص ثالثی داده باشد و وراث بدون توجه به این موضوع آن را در تقسیم نامه توافقی آورده باشند که در این صورت فرد مدعی باید در دادگاه از خود دفاع نماید. چرا که تقسیم توام با اختلاط مال غیر بوده است و قانون در این موارد ابطال تقسیم را پذیرفته است.

مدارک-لازم-برای-تقسیم-ترکه
مدارک-لازم-برای-تقسیم-ترکه

مدارک لازم برای دادخواست تقسیم ترکه

در حالت کلی مدارک لازم برای دادخواست تقسیم ترکه عبارت است از:

  • گواهی انحصار وراثت اخذ شده از شورای حل اختلاف
  • اسناد و مالکیت اموال مربوط به متوفی در صورت عدم تحریر ترکه
  • مدارک شناسایی مثل شناسنامه و کارت ملی خواهان که البته بسته به نوع موضوع و شرایط پرونده در دادگاه احتمال دارد مدارک دیگری نیز لازم شود.

مدت زمان تقسیم ترکه

امکان تعیین زمان دقیقی برای پروسه تقسیم ترکه وجود ندارد. چرا که به عوامل مختلفی مانند محجور یا غائب بودن یکی از ورثه، مقدار ماترک به جا مانده از متوفی، بودن اموال در شهر های مختلف و اختلاف ورثه …. بستگی دارد اما در کل می توان یک زمان بین 4 الی 8 ماه برای انجام این فرآیند در نظر گرفت.

تقسیم ترکه در شورای حل اختلاف

هر چند در خواست صدور گواهی انحصار وراثت، تحریر ترکه، مهروموم ترکه در صلاحیت شورای حل اختلاف قرار دارند اما تقسیم ترکه در شورای حل اختلاف مورد رسیدگی قرار نمی گیرد و رسیدگی به آن در صلاحیت دادگاه می باشد.

ماده 20 قانون ایین دادرسی مدنی در این باره مقرر می دارد: “دعاوی راجع به ترکه متوفی اگر چه خواسته، دین و یا مربوط به وصایای متوفی باشد تا زمانی که ترکه تقسیم نشده در دادگاه محلی اقامه می شود که آخرین اقامتگاه متوفی در ایران، آن محل بوده و اگر آخرین اقامتگاه متوفی معلوم نباشد، رسیدگی به دعاوی یاد شده در صلاحیت دادگاهی است که آخرین محل سکونت متوفی در ایران در حوزه آن بوده است.”

هزینه کارشناسی تقسیم ترکه

در دعوای تقسیم ترکه به طور معمول برای تعیین ارزش و قیمت اموال نیاز به اخذ نظر کارشناس رسمی دادگستری است که از طرف دادگاه تعیین شده و هزینه کارشناسی تقسیم ترکه معمولا بین 600 تا 2 میلیون تومان می باشد که توسط دادگاه تعیین می گردد و متقاضی آن را پرداخت می کند.

نحوه-تقسیم-ترکه
نحوه-تقسیم-ترکه

 نحوه تقسیم ترکه (تقسیم ارث) طبق قانون جدید 1403

گفتیم که بعد از خارج کردن دیون و بدهی‌های متوفی از ترکه، وراث می‌توانند باقی مانده ارث را بین خود تقسیم کننددرمورد نحوه تقسیم ترکه بایدگفت اگر بین ورثه اختلافی نباشد می توانند بدون مراجعه به دادگاه و با توافق آن را انجام دهند اما اگر اختلاف پیش اید و یا توافق نداشته باشند هریک ازورثه می تواند درخواست تقسیم سهم خود را از سهم سایر وراث بخواهد.

تقسیم ترکه مال را از حالت مشاعی خارج می کند و بین ورثه به نسبت سهمشان تقسیم می شود. مخصوصا در نحوه تقسیم ارث خانه معمولا اختلافات بیشتری بروز می کند و بی اطلاعی افراد از قوانین تقسیم ارث، آن ها را دچار مشکلات زیادی می نماید.

درحالت عدم تراضی ورثه، هر یک از وراث می توانند برای تقسیم ترکه اقدام کنند. در جلسه اول دادگاه تقسیم ترکه، چنانچه وراث به توافق برسند که صورتجلسه تنظیم و به امضای آن ها می رسد و اگر یکی از ورثه توافق نکند دادگاه مسئولیت رسیدگی به اموال و تقسیم آن به نسبت سهم‌های مشخص شده را بر عهده می‌گیرد.

لازم به ذکر است اگر دربین ورثه فرد محجور یا غایب یا جنین باشد ولی و وصی و قیم و امین به عنوان نماینده قانونی می توانند تقاضای تقسیم کنند. و اما در مورد اموال اگر قابل تقسیم باشد که انجام می گیرد اما گاهی اموال غیرقابل تقسیم می باشد مثل یک باب منزل که در این حالت دادگاه حکم به فروش مال غیرقابل تقسیم می دهد و مبلغ آن بین ورثه به نسبت سهم الارث تقسیم می گردد.

در قانون جدید تقسیم ترکه، در خصوص تقسیم ارث بین فرزندان دختر و پسر تغییری ایجاد نشده است و طبق قانون مدنی سابق، هم چنان فرمول تقسیم ارث بین دختر و پسر، همان قاعده و روش برای هر دختر یک سهم و برای هر پسر دو سهم اجرا می شود.

 چه کسانی حق درخواست تقسیم ترکه را دارند؟

طبق ماده 300 و 301 قانون امورحسبی افرادی که حق درخواست تقسیم ترکه را دارند عبارتند از:

  •  ورثه متوفی
  • نماینده قانونی ورثه مانند ولی، قیم، امین
  • موصی له (کسی که به نفعش وصیت شده است) در صورتی که متوفی وصیت به جزء مشاع ازمال نموده باشد.
  • فردی که از طرف متوفی وصی قرارداده شده باشد.

نمونه دادخواست تقسیم ترکه

در تنظیم دادخواست تقسیم ترکه باید دقت داشت تا منجر به رد آن نگردد. در اینجا یک نمونه دادخواست تقسیم ترکه را به صورت کلی آورده ایم که البته با توجه به شرایط خاص هر مورد تقسیم ترکه، توضیحات باید کامل باشد.

ریاست محترم مجتمع قضایی ….

احتراماً به استحضار می رساند:

اینجانبان ….. و …. و ……فرزند ….. وفق گواهی حصر وراثت صادره از شعبه ……شورای حل اختلاف …….مورخ ……ورثه حین الفوت مرحوم اقای ……. می باشیم. نظر به اینکه ما ترک بین ورثه تقسیم نگردیده است. لذا مستند به مواد 300 و 317 قانون امور حسبی صدور حکم بر تقسیم و در صورت غیر قابل تقسیم بودن، تقاضای صدور حکم فروش اموال مشاع و تقسیم ثمن حاصل از آن بین ورثه بر اساس سهم خود به انضمام هزینه دادرسی و کلیه خسارات قانونی مورد تقاضاست.

نمونه رای تقسیم ترکه

درخصوص دعوی خواهان ها مبنی بر تقسیم ترکه و سهم الارث مربوطه، نظر به اینکه جهت ارزیابی اموال و تعیین سهم الارث هر یک از ورثه قرار ارجاع امر به کارشناس رسمی دادگستری صادر و نظریه کارشناسی واصل و از هرگونه اعتراض مصون مانده است. لذا دادگاه دعوی خواهان ها ثابت تشخصی داده شده و مستندا به ماده 317 قانون امورحسبی حکم به تقسیم و فروش اموال موصوف به شرح نظریه کارشناس به طریق مزایده و تقسیم وجوه حاصل از آن بین ورثه صادر و اعلام می گردد. رأی صادره حضوری است و ظرف 20 روز از تاریخ ابلاغ قابل رسیدگی تجدیدنظر در محاکم محترم تجدیدنظر استان می باشد.

نکته بسیار مهم در دعوای تقسیم ترکه این است که دادگاه با بررسی گواهی انحصار وراثت و ضمن احراز وراثت اصحاب دعوا نسبت به متوفی و مالکیت متوفی نسبت به ترکه و همچنین غیرقابل تقسیم بودن ترکه، حکم به فروش ماترک و حکم به تقسیم وجوه حاصله از فروش بین ورثه را صادر خواهد کرد. بنابراین، همان طور که در رای ملاحظه می کنید دادگاه باید حکم یا قرار مقتضی را حسب مورد صادر نماید و نمی‌تواند دستور فروش صادر کند. چرا که دستور فروش قطعی است و با حکم فروش متفاوت است.

 بهترین وکیل تقسیم ترکه در تهران

تقسیم ارث و یا تحریر ترکه و مهروموم ترکه و درکل قواعد و مقررات مربوط به ارث دارای پیچیدگی هایی است که هرکدام شرایط و قواعد مختص به خود را دارد. لذا وکیل انحصار وراثت و تقسیم ترکه فردی است که با آگاهی از قوانین مربوط به امور حسبی و سایر قوانین مرتبط، بهترین و سریع ترین راهکار را به شما ارائه می دهد.

لذا توصیه می شود به منظور انجام مراحل قانونی و جلوگیری از اتلاف وقت، انجام کلیه امور مربوط به ارث را به یک وکیل متخصص در این زمینه واگذار کنید. همچنین در مورد هموطنانی که خارج از ایران زندگی می کنند و به دلیل سالها دوربودن از مسائل و قوانین ارث و همچنین به علت هزینه و بعد مسافت امکان پیگیری مداوم این موضوعات را در ایران را ندارند. برای درخواست وکیل تقسیم ترکه در واتساپ با کارشناس مجموعه در ارتباط باشید.

چه کسانی حق درخواست تقسیم ترکه را دارند ؟

هریک از ورثه، درصورت محجور بودن ورثه ولی و قیم و یا وصی آن ها، امین غائب و جنین، موصی له و شخصی که سهم الارث بعضی از ورثه به او منتقل شده است حق درخواست تقسیم ترکه را دارند.

تقسیم ترکه چه تفاوتی با مطالبه سهم الارث دارد؟

تقسیم ترکه با توافق بین ورثه انجام می شود اما مطالبه سهم الارث با طرح دادخواست در دادگاه صورت می گیرد.

ابطال تقسیم ترکه چگونه است؟

اگر تقسیم ترکه به اشتباه صورت گرفته باشد امکان ابطال تقسیم وجود دارد. فرد متقاضی باید دادخواست خود را به دادگاه ارائه داده و خواستار این شود که سهم الارث دوباره تقسیم شود.

اختلاف در مالکیت در تقسیم ترکه چیست؟

تقسیم زمانی انجام می شود که در مورد مالکیت اختلافی بین ورثه نباشد بنا بر این مدعی مالکیت باید قبلا مالکیت ادعایی خود را با طرح دعوای مستقل اثبات کند و سپس درخواست تقسیم نماید. در غیر این صورت قرار عدم استماع دعوا صادر می شود.

آیا سهم الارث پسر و دختر مساوی شده است؟

خیر. طبق آیات قرآنی و قانون مدنی کماکان فرزندان پسر دو برابر فرزندان دختر ارث می برند.