جرم جعل اسناد و مجازات آن + حکم انواع جعل

جرم جعل اسناد و مجازات آن | حکم انواع جعل طبق ماده قانونی

حفظ و استحکام روابط اجتماعی و اقتصادی در تمام جوامع اقتضاء می کند افراد بتوانند به اسنادی که بین آن ها برای مقاصد مختلف، تبادل می شود، استناد کنند و نگرانی بابت تقلبی بودن آن نداشته باشند. با توجه به گسترش این روابط و لزوم استفاده آحاد جامعه از اسناد و مدارک، جرم جعل اسناد و مهر و امضاء نیز رواج پیدا نموده است. اما جرم جعل چیست و مجازات انواع جعل چگونه است؟

جهت دریافت مشاوره رایگان از وکیل جعل اسناد در تهران با شماره ثابت زیر تماس بگیرید و یا به واتساپ پیام ارسال کنید.

تماس با کارشناسان ندای حق

در این مقاله می خواهیم در مورد انواع جعل، مصادیق و شرایط تحقق جرم جعل، حکم جعل اسناد، جرم استفاده از سند مجعول مطابق قانون جدید و همچنین درباره ی مراحل و نحوه شکایت جرم جعل صحبت کنیم.

جرم جعل چیست؟

از دیگر جرائمی که در قانون برای آن مجازات تعیین شده، جرم جعل است. جعل در لغت به معنای ساختگی، تقلبی و دگرگون کردن است. در واقع ایجاد هر چیزی برخلاف واقعیت و در جهت ضرر زدن به افراد به معنای جعل و تزویر است. مفهوم ضرر در جرم جعل، حائز اهمیت است. یعنی عمل مرتکب زمانی جعل محسوب و مشمول مجازات می شود که منجر به ورود ضرر به شخص یا اشخاصی شود. ماده قانونی جعل، صرفا به بیان مصادیق آن پرداخته است.

جهت اخذ مشاوره تخصصی از بهترین وکیل کیفری در تهران به صفحه وکیل کیفری مراجعه کنید.

ماده 523 قانون مجازات اسلامی مقرر می دارد که جعل و تزویر شامل موارد زیر است:

  • ساختن نوشته یا سند یا ساختن مهر یا امضای اشخاص رسمی یا غیر رسمی
  • خراشیدن یا تراشیدن یا قلم بردن یا الحاق یا محو
  • اثبات یا سیاه کردن یا تقویم یا تاخیر تاریخ سند نسبت به تاریخ حقیقی
  • الصاق نوشته ای به نوشته دیگر
  • به کار بردن مهر دیگری بدون اجازه صاحب آن و نظایر اینها به قصد تقلب

مصادیق جرم جعل که ماده 523 قانون مجازات اسلامی به آن اشاره داشته حصری نبوده و می تواند هر نوع عمل دیگری در صورت تحقق سایر شرایط، مصداق جرم جعل باشد. 

انواع-جرم-جعل
انواع-جرم-جعل

انواع جرم جعل چیست؟

انواع جرم جعل عبارتند از:

  • جعل مادی و معنوی
  • جعل کلی و جزئی

جرم جعل در نوع مادی، یعنی فرد جاعل با یک عمل فیزیکی و مادی تغییراتی در چیزی ایجاد می کند. مثلا با تراش دادن یا خراش یا هرنوع عمل مادی باعث جعل می گردد. ماده 532 قانون مجازات اسلامی ناظر به جعل مادی است.

برای مطالعه راهنمای جامع انواع دعاوی کیفری شامل جرم جعل، به لینک انواع دعاوی کیفری چیست مراجعه کنید.

درجرم جعل معنوی، فرد جاعل عمل مادی و تغییری در سند ایجاد نمی کند بلکه مطلبی را در سندی به گونه ای غیر از حقیقت و به قصد لطمه زدن به اعتبار اشخاص منتسب به دیگران در آن سند درج می کند که افراد را گمراه کند که جعل معنوی نامیده میشود. ماده 534 قانون مجازات اسلامی ناظر به جعل مفادی یا معنوی است و این نوع جعل توسط کارکنان ادارات دولتی و مراجع قضایی واقع می شود و افراد عادی نمی توانند مرتکب جعل معنوی یا مفادی شوند.

جعل کلی یعنی شخص کل یک سند یا نوشته ای را درست کند یا بسازد مثل جعل شناسنامه، جعل گواهینامه رانندگی، جعل مدرک تحصیلی و …

جعل جزیی زمانی اتفاق می افتد که شخص بخشی از نوشته یا سندی را جعل کند مانند جعل در چک یا در مبلغ مندرج در متن قرارداد

یکی از انواع جعل اسناد، جعل مدرک تحصیلی دیپلم است. برای آشنایی با این جرم و مجازات آن به لینک جعل مدرک دیپلم مراجعه کنید.

ارکان جرم جعل

جرم جعل نیز مانند هر جرم دیگری دارای سه عنصر قانونی، مادی، و روانی (معنوی) است.

عنصر قانونی جرم جعل

در قانون مجازات اسلامی مواد 523 تا 542 به جرم جعل اختصاص یافته است و مصادیق جرم جعل و مجازات برای انواع جعل در آن بیان شده است.

عنصر مادی جرم جعل

عنصر مادی جرم جعل در واقع همان عمل فیزیکی دست بردن در سند و مدارک فرد می باشد.

عنصر معنوی جرم جعل

یعنی شخص قصد تقلب داشته باشد و عالما عامدا و به قصد ضرر زدن به دیگری مرتکب جعل شود.

جاعل کیست؟

جاعل به معنای سند ساز است. یعنی فردی که با حیله و تقلب و اقدامات خود به قصد ضرر رساندن به دیگری؛ سند یا نوشته ای را به گونه ای تغییر دهد که آن را از شکل واقعی اش دور کند. از نظر قانون فرقی ندارد که جاعل، سند یا نوشته را برای استفاده خودش یا دیگری جعل کند. با توجه به تعیین مجازات جداگانه برای جعل و استفاده از سند مجعول، اگر خود فرد پس از جعل، از سند مجعول استفاده کند، مشمول تعیین دو مجازات خواهد شد.

جرم جعل می تواند برای کلاهبرداری مورد استفاده قرار بگیرد. اگر مایلید با انواع جرم کلاهبرداری و مجازات آنها آشنا شوید مقاله جامع مجازات جرم کلاهبرداری را مطالعه کنید.

سند-مجعول-چیست؟
سند-مجعول-چیست؟

سند مجعول چیست؟

سندی که به اشکال مختلف در اثر اقدامات فرد دچار تغییر شده و اصالت ندارد سند مجعول است. اسنادی که ممکن است نسبت به آن ها جعل صورت گیرد بسیار متنوع است. این اسناد دریک تقسیم بندی به شرح ذیل است.

اسناد عادی و رسمی: هرگونه اقدام مانند خراشیدن، تراشیدن، محو کردن نوشته، دست بردن در امضای فرد، تغییر در تاریخ سند رسمی مانند سند ازدواج یا سند مالکیت یا در اسناد عادی مانند قولنامه و …

اسناد مالی و تجاری: مانند جعل کردن اسکناس، ضمانت نامه های بانکی، سفته، ارز، چک و سایر اسناد مالی و تجاری

اسناد و مدارک هویتی: مانند شناسنامه، کارت ملی، جواز کسب، گذرنامه و هر مدرک مرتبط با هویت شخص

احکام دادگاهها: به مفهوم تغییر در آرای صادره از محاکم قضایی

مصادیق و شرایط تحقق جرم جعل

در مورد مصادیق جرم جعل همان گونه که توضیح دادیم ماده 523 مصادیق را ذکر نموده است و اما در مورد شرایط تحقق جرم جعل، به چند شرط مهم و اساسی اشاره می کنیم.

1_موضوع جرم جعل باید سند یا نوشته و سایر چیزهای تصریح شده در قانون باشد مانند امضاء و مهر و …بنا بر این امکان جعل در نقاشی یا سایر اشیاء و ابزار و … نیست.

2_جعل باید با سوءنیت و قصد ضرر رساندن به شخص یا اشخاصی صورت گیرد.

3_جرم جعل در اسنادی قابل تصور است که اصل و دارای اعتبار قانونی باشند. در نتیجه اگر سند یا نوشته ای خود تقلبی باشد، تغییر مندرجات یک سند تقلبی، جعل محسوب نمی گردد. همچنین تغییر در کپی سند یا مدرک، جعل محسوب نمیشود.

4_جعل به گونه ای انجام شود که تشخیص نوشته یا سند برای یک فرد متعارف مقدور نباشد یا اینکه با چشم غیر مسلح قابل رویت نباشد.

برای آشنایی با شرایط و مراحل اثبات جرم جعل به لینک اثبات جعل سند عادی مراجعه کنید.

مدارک-لازم-برای-اثبات-جعل
مدارک-لازم-برای-اثبات-جعل

مدارک لازم برای اثبات جعل

حال که مصادیق و شرایط تحقق جرم جعل را دانستیم باید دید برای اثبات جرم جعل، چه مدارکی لازم است؟

به طور معمول، مدارکی که برای اثبات جرم جعل همراه با ثبت شکوائیه ارائه می شود شامل:

  • مدارک شناسایی و هویتی شاکی مانند کارت ملی
  • هرنوع سند یا نوشته یا مدرکی که شاکی مدعی جعل آن می باشد. این مدرک می تواند چک، سفته، قرارداد، سند رسمی و … باشد
  • شهادت شهود مبنی بر این که در خصوص جعل اسناد و تغییر محتویات آن، اطلاعات کامل دارند.
  • چنانچه قبلا نیز جعل سند صورت گرفته و منجر به صدور حکم شده و اطلاعات آن در پرونده فعلی موثر است مدارک و دادنامه آن نیز باید ضمیمه گردد. چرا ممکن است در تصمیم گیری در مورد پرونده مورد نظر تاثیرگذار باشد.
مراحل-شکایت-جرم-جعل
مراحل-شکایت-جرم-جعل

مراحل و نحوه شکایت جرم جعل

چنانچه فردی مدعی این باشد که سندی به ضرر او جعل شده است باید با در دست داشتن مدارک خود به دفتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه نموده و همراه با مدارک و مستندات، شکایت خود را تنظیم و ثبت نماید. سپس پرونده به دادسرا ارسال می شود و در خصوص جعل، تحقیقات لازم در کلانتری صورت گرفته و پس از تکمیل تحقیقات، بازپرس پرونده نسبت به اصالت یا جعلی بودن سند ارائه شده تصمیم گیری می نماید.

حسب مورد نسبت به صدور قرار مجرمیت (باتوجه به جعلی بودن) یا منع تعقیب (به علت فقدان دلیل) اقدام می نماید. اگر نظر بازپرس پرونده با توجه به مستندات موجود، مبنی بر مجرمیت باشد ضمن تفهیم اتهام و سپس صدور کیفرخواست و تایید دادستان، پرونده به دادگاه کیفری 2 ارسال می شود تا مجازات قانونی برای مجرم تعیین نماید.

معمولا این سوال مطرح می شود در صورتی که جعل توسط شاکی ثابت نشود یا به عبارت دیگر مجازات عدم اثبات جعل چیست؟ باید گفت شکایت، از حقوق افراد است و اگر شاکی در ارائه شکایت خود سوءنیت نداشته باشد، در صورت عدم اثبات، عمل وی جرم محسوب نمی شود.

مجازات-جرم-جعل
مجازات-جرم-جعل

مجازات جرم جعل

در جرم جعل ما با گستردگی انواع جرم و مجازات روبرو هستیم چرا که مجازات جرم جعل بر حسب اینکه جعل در سند عادی است یا رسمی و اینکه جاعل فرد عادی است یا اینکه مامور دولتی متفاوت می باشد.

مجازات جعل اسناد عادی

چنانچه مجرمیت فردی به اتهام جعل سند عادی ثابت شود، مجازات آن از شش ماه تا دو سال حبس با توجه به ماده یازده قانون کاهش مجازات حبس تعزیری و تبصره ذیل آن به نصف تقلیل یافته و سه ماه تا یک سال حبس شده است و جزای نقدی آن از سه تا دوازده میلیون ریال به تناسب نرخ تورم با افزایش بین بیست و پنج میلیون تا یکصد میلیون ریال می باشد.

مجازات جعل اسناد رسمی

اگر متهم در رد اتهام جعل، دفاعی نداشته باشد، بعد از اثبات جرم جعل، برای وی مجازات تعیین می شود. جرم جعل در سند رسمی حبس از شش ماه تا سه سال بوده و جرای نقدی آن از سه تا هجده میلیون ریال با افزایش براساس شاخص نرخ تورم بین پنجاه میلیون تا دویست و پنجاه میلیون ریال می باشد.

جرم استفاده از سند مجعول مطابق قانون جدید

در فصل های کتاب پنجم (قانون تعزیرات) جرم جعل و استفاده از سند مجعول با هم بکار رفته است و میزان مجازات هر دو یکی می باشد . لذا مجازات متهم در جرم استفاده از سند مجعول مطابق قانون جدید، در سند رسمی، همان مجازات مقرر برای جرم جعل است. اگر استفاده از سند مجعول رسمی مربوط به مقامات بلند پایه کشور باشد برای متهم، مجازات یک تا ده سال حبس مقرر شده است.

مجازات متهم در جرم استفاده از سند مجعول مطابق قانون جدید، در سند عادی مانند قولنامه، اجاره نامه، و … نیز همان مجازات مقرر برای جرم جعل در سند عادی است.

در خصوص مبالغ جزای نقدی لازم به ذکر است با توجه ماده 28 قانون مجازات اسلامی مقرر میدارد”کلیه مبالغ مذکور در این قانون و سایر قوانین از جمله مجازات نقدی. به تناسب نرخ تورم اعلام شده به وسیله بانک مرکزی هر سه سال یک بار به پیشنهاد وزیر دادگستری و تصویب هیات وزیران تعدیل و در مورد احکامی که بعد از آن صادر می شود لازم الاجراء می گردد.” بنا بر این مبالغ به روز جزای نقدی در جرم جعل و استفاده از سند مجعول گفته شد.

اگر متهم با استفاده از سند مجعول قصد بردن مال دیگری را داشته باشد، اما موفق نشود، علاوه بر جرم استفاده از سند مجعول، ممکن است عمل وی مشمول عنوان شروع به کلاهبرداری نیز گردد.

مرور زمان در جرم جعل و استفاده از سند مجعول عادی و رسمی

با توجه به این که مجازات جعل و استفاده از سند مجعول یکی می باشد و از طرفی مرور زمان بر اساس درجه مجازات جرم تعزیری تعیین می گردد. باید گفت طبق ماده 106 قانون مجازات اسلامی اگر جرمی قابل گذشت باشد و شاکی در مهلت مقرر یک سال قانونی از تاریخ وقوع جرم یا اطلاع از آن شکایت نکند دیگر حق شکایت کیفری نخواهد داشت.

با توجه به اصلاحات اخیر قانون کاهش مجازات حبس تعزیری مصوب 1399/02/23، جرم جعل و استفاده از سند مجعول در اسناد عادی، قابل گذشت می باشد. لذا مشمول مرور زمان یکساله ذکر شده است. با توجه به قابل گذشت بودن آن، رضایت شاکی در جرم جعل و استفاده از سند مجعول عادی، حسب مورد منجر به توقف تعقیب یا اجرای مجازات می شود.

با توجه به اینکه مجازاتهای جعل و استفاده از سند مجعول عادی و رسمی درجه 5 و 6 می باشد مرور زمان تعقیب و صدور حکم آن ها به ترتیب 7 سال و 5 سال بوده و مرور زمان اجرای مجازات آن ها در جرائم تعزیری درجه 5 با انقضای ده سال وجرائم تعزیری درجه 6 با انقضای 7 سال است. (مواد 105 و 107 قانون مجازات اسلامی).

فلسفه مرور زمان این است که فرد در طی یک زمان خاص تعیین شده در قانون دیگر اقدامات مجرمانه انجام نداده است و فلسفه مجازات نیز این است تا جرمی برای بار دیگر صورت نگیرد و این عمل خود به خود با مرور زمان رخ داده است.

بهترین وکیل جعل سند در تهران

با توجه به حساسیت موضوع جعل اسناد و مصادیق فراوان آن ممکن است به دلیل عدم اشنایی با قوانین مربوطه و عدم شکایت به نحو درست، در مسیر پرونده دچار چالش های زیادی شوید که در نهایت علی رغم شفافیت موضوع شما را دچار مشکل کند، وکیل جعل سند در تهران کسی است که ضمن آشنایی با قوانین کیفری و از لحاظ تجربه عملی می تواند با تشخیص صحیح و انتخاب راه درست، پرونده را به نتیجه مطلوب و مناسب برساند.

شما می توانید کلیه امور شکایت خود را از بدو امر به یک وکیل متخصص کیفری بسپارید. در صورت تمایل و درخواست وکیل از گروه حقوقی ندای حق، در واتساپ با کارشناس مجموعه درارتباط باشید.

مرجع قضایی صالح رسیدگی به جرم جعل کجاست؟

مرجع صالح بر ای رسیدگی به جرم جعل، دادسرای محل وقوع جرم و محاکم کیفری است.

آیا جرم جعل یا استفاده از سند مجعول قابل‌ گذشت است؟

جعل یا استفاده از سند مجعول، در اسناد عادی قابل گذشت است ولی در اسناد رسمی و دولتی، غیرقابل گذشت می باشد.

جرم جعل و استفاده از سند مجعول درجه چند است؟

مجازات جعل و استفاده از سند مجعول، کاملا متفاوت است. اما به طور کلی جرم جعل و استفاده از سند مجعول در اسناد عادی و رسمی، مشمول مجازات های درجه 5 و 6 است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *