خلع ید چیست + شرایط، مراحل و مدارک طرح انواع دعاوی خلع ید

خلع ید چیست | شرایط و مدارک طرح انواع دعاوی خلع ید

دعوی خلع ید چیست؟

دعوای خلع ید یا غصب وقتی مطرح می گردد که شخصی مالک یک خانه یا زمین یا هرنوع مال غیرمنقول دیگری است و دیگری بدون رضایت واجازه مالک به صورت غیرقانونی ان را تصرف نموده است و مالک از طریق توسل به مراجع قضایی خواستار پایان دادن به تصرفات غیرقانونی و خروج او از ملک یا زمین خوداست.

برای دریافت مشاوره تخصصی و رایگان از بهترین وکیل ملکی در تهران و درخواست همکاری در پرونده های ملکی خود به صفحه وکیل ملکی مراجعه کنید.

قانون مدنی تعریف خاصی از خلع ید ارائه ننموده و ازاین رو به ان دعوی مالکیت نیز میگویند.دعوی خلع ید امری جدی است که نشانگر نقض حقوق مالکیت و اختلافات جدی در حقوق مدنی می‌باشد. تحلیل این دعوی‌ها نه تنها به تقویت حقوق مالکیت، بلکه به بهبود فرآیند قضایی نیز کمک می‌کند. افزایش آگاهی در مورد این نوع دعاوی و اجرای بهینه قوانین مربوطه می‌تواند به حفظ حقوق مالکیت و ارتقاء عدالت در جامعه کمک کند.

اگر قصد دارید مقاله جامعی را در مورد انواع دعاوی ملکی و مراحل شکایت در آنها مطالعه کنید به راهنمای جامع انواع دعاوی ملکی چیست مراجعه کنید.

شرایط و ارکان دعوی خلع ید

برای طرح دعوای خلع ید، خواهان دعوا باید شرایط زیر را داشته باشد:

مالکیت بر ملک یا مال غیرمنقول: خواهان دعوا باید مالکیت خود بر ملک یا مال غیرمنقول را به اثبات برساند. برای این کار، خواهان می تواند سند مالکیت خود را به دادگاه ارائه دهد یا سایر دلایلی را که نشان دهنده مالکیت او بر ملک یا مال غیرمنقول است، به دادگاه ارائه دهد.به طور معمول ارائه سند عادی برای طرح دعوای خلع ید در دادگاه امکانپذیر نیست.چون در غیراین صورت ابتدا باید مالکیت خود را اثبات نماید و بعد از دریافت حکم نسبت به طرح دعوای مذکور اقدام نماید.

تصرف غیرقانونی وعدوانی متصرف فعلی: خواهان دعوا باید ثابت کند که متصرف فعلی ملک یا مال غیرمنقول، بدون مجوز و به صورت غیرقانونی در آن تصرف داشته است. برای این کار، خواهان می تواند شهادت شهود، نظر کارشناس و سایر دلایلی را که نشان دهنده تصرف غیرقانونی متصرف فعلی است، به دادگاه ارائه دهد.

همانطور که گفتیم مالکیت افراد نسبت به اموالشان محترم است و چنانچه کسی این مالکیت و حق را مورد تضیع قرار دهد به مالک اجازه داده شده از طریق مراجع قضایی ،اقدام به احقاق حق کند حال بسته به اقدام متصرف دعاوی متعددی مطرح می گردد و طرح هرنوع دعوا شرایط مختص به خود رادارد که از جمله در دعوای خلع ید ملک باید این موارد را در دادگاه اثبات نماید:

* مالکیت خواهان یعنی مالک که خواهان دعوی خلع ید است باید مالک مال غیرمنقول باشد و این مالکیت منوط به داشتن سند رسمی است و اگر مالک نباشد چون ذی نفع نیست و دعوای خلع ید فرع بر مالکیت است ، دعوای او رد می شود.

*عدوانی بودن تصرف یعنی وقتی مالک مدعی است که خوانده به با قهر و غلبه و بدون رضایت او ،ملک را تصرف نموده است.

*غیرمنقول بودن مال که شامل زمین ،اپارتمان ،خانه می باشد .به طور خلاصه ارکان دعوی خلع ید عبارت است از:

  • غیر منقول بودن مال
  • استیلا بر مال توسط مدعی علیه
  • عدوانی بودن تصرف
  • مالکیت خواهان

مدارک لازم برای دعوای خلع ید

درخواست خلع ید یک موضوع حساس است و نیازمند رسیدگی حقوقی دقیق است. هرچند که مدارک مورد نیاز ممکن است با توجه به قوانین و وضعیت خاص هر پرونده متغیر باشد، اما در کل، خواهان باید برای طرح دادخواست خلع ید به طرفیت خوانده مدارک ذیل را ضمیمه دادخواست نماید:

  • تصاویر سند مالکیت خانه یا اپارتمان و یا زمین
  • استشهادیه درباره شهادت به مالکیت مالک
  • درخواست ارجاع امر به کارشناس
  • تحقیق محلی و معاینه محل

تفاوت دعوی خلع ید و تصرف عدوانی

1-در دعوی خلع ید شما باید مالک مال غیرمنقول باشد و سند مالکیت ارائه دهید تا دعوای خلع ید از شما پذیرفته شود اما دردعوی تصرف عدوانی حتی مالک منافع بودن هم برای طرح این دعوی کافی است .مثل مستاجر

2_دعوی خلع جزو دعاوی مالی و مستلزم پرداخت هزینه دادرسی است ولی دعوی تصرف عدوانی دعوای غیرمالی و مستلزم پرداخت هزینه معادل دیگر دعاوی غیرمالی است.

3-دعوی خلع یک دعوی حقوقی است اما تصرف عدوانی هم در دادگاه حقوقی و هم از جنبه کیفری قابل طرح کردن است .

4_دعوی خلع ید نیاز به طی مراحل دادرسی دارد و تا زمانی که حکم قطعی صادرنشود اجرا نمی گردد .اما دعوی تصرف عدوانی تشریفات دادرسی خاصی ندارد و بعد از صدور حکم باید اجرا شود .

تفاوت دعوی خلع ید و تخلیه ید

در دعوی خلع ید به عنصر عدوانی بودن اشاره کردیم اما در دعوی تخلیه در ابتدا تصرف مستاجر با رضایت مالک و درقالب قرارداد می باشد.دعوی تخلیه ید وقتی مطرح می شود که موجر علیه مستاجربه دلیل انقضای مدت اجاره و عدم تخلیه ملک یا تعدی و تفریط مستاجر دراستفاده از مورد اجاره ووجود شرایط فسخ قرارداد، نسبت به ان اقدام کند که موجر خواستاراخراج مستاجر وتخلیه ملک استیجاری از دادگاه می شود.

بنابراین دعوی تخلیه ناشی از یک رابطه قراردادی می باشد اما دعوی خلع ید ناشی از تصرف عدوانی و غاصبانه است .دعوی خلع ید مالی است و هزینه دادرسی ان براساس ارزش منطقه ای ملک محاسبه میشود ولی دعوی تخلیه غیرمالی است.

دعوی خلع ید و مطالبه اجرت المثل ایام تصرف

همانطور که درتعریف دعوی خلع ید گفتیم دعوایی است که دران مال غیرمنقول متعلق به مالک بدون رضایت او و به نحو عدوان توسط دیگری ،تصرف شده است .از انجا که متصرف مدتی را در ملک بوده و استفاده بدون مجوز داشته و مالک را از منافع ملک خود محروم کرده است .لذا مالک می تواند ضمن ارائه دادخواست خلع ید، نسبت به مطالبه اجرت المثل ایام تصرف علیه متصرف اقدام کند.

اجرت المثل زمانی مطرح می شود که فرد بدون اجازه و بدون هیچگونه رابطه قراردادی فی مابین، ملک را تصرف کند و برای محاسبه اجرت المثل ایام تصرف متجاوز؛موضوع از طریق دادگاه به کارشناس رسمی ارجاع می شود وکارشناس با بررسی لازم مبلغی را به عنوان منافع ملک یا ارزش منفعت ان در دوران تصرف را مشخص نموده و در رای خود علاوه بر خلع ید ،اجرت المثل تعیین شده را نیز مورد حکم قرار می دهد .

دعوی خلع ید از ملک مشاعی

یکی از انواع دعاوی خلع ید ،خلع ید از املاک مشاعی است. ملک مشاعی ملکی است که چند نفر باهم دران شریکند وبه صورت شراکتی خریداری شده یا به ارث رسیده است و نسبت به ان حق مالکیت دارند اما هیچکدام از انها نمی توانند ادعای مالکیت مستقل داشته باشندیا بدون رضایت یکدیگر دران تصرف مادی نمایند.

دعوی خلع ید مشاعی زمانی مطرح می شود که یکی از مالکین یا شخص ثالث غیر از مالکین ملک مشاع را تصرف کند که دراین صورت سایر مالکین و درمورد شخص ثالث ،هریک از مالکین می توانند دعوی خلع ید از ملک مشاع را مطرح نمایند و اقامه این دعوا از طرف یکی از مالکین نیز کفایت میکند و نیازی به حضور همه مالکین نیست .ماده 143 قانون اجرای احکام مدنی نیز بیان میدارد “درصورتی که حکم خلع ید علیه متصرف مشاع صادرشود . درمرحله اجرای حکم ، کل ملک خلع ید می شود “

نحوه اجرای حکم خلع ید از املاک مشاعی

بعد از صدور حکم خلع ید و قطعیت ان ،اجراییه صادر می شود محکوم علیه 10 روز فرصت دارد تا از تاریخ ابلاغ حکم را اجرا کند امااگر اعتنا نکند اجرای احکام طی نامه ای از ضابطین قضایی این امر را خواستار می شود .

طبق ماده 44 قانون اجرای احکام مدنی که مقرر می دارد “اگر عین محکوم به در تصرف کسی غیر از محکوم‌علیه باشد این امر مانع اقدامات اجرایی نیست مگر اینکه متصرف مدعی حقی از عین‌ یا منافع آن بوده و دلائلی هم ارائه نماید در این صورت دادورز (‌مامور اجرا) یک هفته به او مهلت می‌دهد تا به دادگاه صلاحیتدار مراجعه کند و در‌صورتی که ظرف پانزده روز از تاریخ مهلت مذکور قراری دائر به تاخیر اجرای حکم به قسمت اجرا ارائه نگردد عملیات اجرایی ادامه خواهد یافت”پس اگر حتی ملک مورد دعوا در تصرف فرد دیگری هم باشد به صراحت متن قانون ،مانع اجرا نیست مگر متصرف مدعی حقی باشد.

دادگاه صالح برای دعوی خلع ید

طبق ماده 12 قانون ایین دادرسی مدنی ،دادگاه صالح برای رسیدگی به دعوای خلع ید دادگاه محل وقوع ملک است .

مراحل رسیدگی به دعوای خلع ید

رسیدگی به دعوای خلع ید در دادگاه عمومی حقوقی انجام می شود. خواهان دعوا باید دادخواست خود را به دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک یا مال غیرمنقول تسلیم کند. در دادخواست، باید مشخصات خواهان و خوانده دعوا، موضوع دعوا و دلایل آن ذکر شود.

پس از ثبت دادخواست، دادگاه وقت رسیدگی تعیین می کند و طرفین دعوا را برای حضور در جلسه رسیدگی دعوت می کند. در جلسه رسیدگی، طرفین دعوا فرصت دارند تا مدارک و مستندات خود را به دادگاه ارائه دهند و دفاعیات خود را مطرح کنند.و دادگاه بایدنسبت به تصرفات غیرقانونی وعدوانی خوانده تحقیقات لازمه را به عمل اورد .

پس از پایان جلسه رسیدگی، دادگاه با توجه به مدارک و مستندات موجود و دفاعیات طرفین دعوا، حکم خود را صادر می کند.

حکم دادگاه در دعوای خلع ید

دادگاه برای دادن حکم خلع ید خوانده اقداماتی را بعد از ارائه دادخواست از سوی خواهان به دادگاه انجام می‌دهد که عبارت از:

  • سند مالکیت خواهان بررسی می شود .
  • احراز تصرف غیرقانونی خوانده
  • درصورت لزوم ارجاع به کارشناس,معاینه وتحقیق محلی و….
  • دفاعیات خوانده مینی بر تصرفات قانونی و مشروع

حکم دادگاه در دعوای خلع ید می تواند به یکی از صورت های زیر باشد:

خلع ید متصرف فعلی از ملک یا مال غیرمنقول: در این صورت، دادگاه دستور می دهد که متصرف فعلی ملک یا مال غیرمنقول، ظرف مدت معینی از آن تخلیه کند.

رد دعوای خواهان: در این صورت، دادگاه حکم می دهد که دعوای خواهان رد شود.

آثار حکم خلع ید

حکم خلع ید از ملک یا مال غیرمنقول، آثار زیر را دارد:

تخلیه ملک یا مال غیرمنقول توسط متصرف فعلی: متصرف فعلی ملک یا مال غیرمنقول، باید ظرف مدت معینی که در حکم دادگاه تعیین شده است، ملک یا مال غیرمنقول را تخلیه کند.وحکم خلع ید پس از قطعی شدن ،قابل اجراست.

الزام متصرف فعلی به پرداخت اجرت المثل ایام تصرف: متصرف فعلی ملک یا مال غیرمنقول در صورت مطالبه مالک، باید اجرت المثل ایام تصرف خود را به مالک ملک یا مال غیرمنقول بپردازد.

راه های اثبات مالکیت در دعوی خلع ید

خواهان دعوای خلع ید، باید مالکیت خود بر ملک یا مال غیرمنقول را به اثبات برساند. برای این کار، خواهان می تواند یکی از راه های زیر را انتخاب کند:

  • ارائه سند مالکیت
  • ارائه شهادت شهود
  • نظر کارشناس

راه های اثبات تصرف غیرقانونی

خواهان دعوای خلع ید، باید تصرف غیرقانونی متصرف فعلی را به اثبات برساند. برای این کار، خواهان می تواند یکی از راه های زیر را انتخاب کند:

  • شهادت شهود
  • نظر کارشناس.
  • اقرار متصرف فعلی
  • اقدامات احتیاطی

خواهان دعوای خلع ید، می تواند قبل از طرح دعوا، اقدام احتیاطی زیر را انجام دهد:

درخواست دستور موقت: خواهان دعوای خلع ید، می تواند دادخواست دستور موقت مطرح کند تا دادگاه دستور دهد که متصرف فعلی ملک یا مال غیرمنقول، تا زمان رسیدگی به دعوای اصلی، ملک یا مال غیرمنقول را تخلیه کند و درواقع خوانده تا تعیین تکلیف پرونده از ادامه تصرفات درملک ،منع گردد.که البته لازم به ذکر است باید برای انجام دستور موقت ،بنا به نظر قاضی محترم ،تامین مناسب به دادگاه بسپارد.

بهترین وکیل دعوی خلع ید در تهران

با توجه به اینکه عمده پرونده های حقوقی را دعاوی مربوط به خلع ید و مطالبه اجرت المثل ایام تصرف تشکیل می دهد و وکیل خلع ید با اشراف بر قوانین و رویه های موجود می تواند شما را در رسیدن به نتیجه مطلوب کمک کند . وکلای ندای حق در زمینه دعاوی خلع ید ، اماده ارائه خدمات مشاوره ای و وکالتی به شما عزیزان می باشند .در صورت تمایل به تعیین وقت مشاوره می توانید با کارشناس مربوطه از طریق واتساپ درارتباط باشید .

دعوای خلع ید یا غصب از دعاوی حقوقی است که به منظور خارج کردن متصرف غیرقانونی از ملک یا مال غیرمنقول مطرح می شود. در این دعوا، خواهان دعوا باید مالکیت خود بر ملک یا مال غیرمنقول را به اثبات برساند و همچنین ثابت کند که متصرف فعلی ملک یا مال غیرمنقول، بدون مجوز و به صورت غیرقانونی در آن تصرف داشته است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *